Bamboccianti. Malarze rzymskiego marginesu

W 1650 roku, wracając do Rzymu po latach spędzonych we Florencji, malarz i poeta Salvator Rosa z niesmakiem odkrył, że miasto zalała fala obrazów ukazujących „łotrów, oszustów, kieszonkowców, bandy pijaków i obżartuchów, parszywych handlarzy tytoniem, cyrulików i inne szpetne przedmioty”. Ten sam Rosa, w swojej satyrze La Pittura (Malarstwo), z pogardą pisał o malarzach specjalizujących się w przedstawianiu „workowatych spodni, żebraków w łachmanach i nikczemnych, brudnych rzeczy”. Mowa o bamboccianti — grupi...

Sancta Sanctorum i Scala Santa. Najświętsze miejsce świata i schody, po których stąpał Chrystus

W samym sercu Rzymu, w cieniu bazyliki San Giovanni in Laterano, kryje się miejsce, które przez stulecia uchodziło za najświętsze na ziemi — dosłownie. Nad wejściem do dawnej papieskiej kaplicy widnieje łaciński napis: NON EST IN TOTO SANCTIOR ORBE LOCVS — „Nie ma na świecie bardziej świętego miejsca”. To Sancta Sanctorum, niegdyś prywatne sanktuarium papieży, dziś dostępne dla każdego, kto zada sobie trud odwiedzenia jednego z najmniej rozreklamowanych, a zarazem najbardziej poruszających zakątków Wiecznego Miasta. Tuż obok wznoszą się Scala Santa —...

Cesarz Wespazjan – władca pozbawiony złudzeń

Osłabiony gorączką i biegunką, siedemdziesięcioletni cesarz Rzymu poczuł, że koniec jest bliski, i wypowiedział zdanie, które przetrwało dwa tysiące lat: „Cesarz powinien umierać na stojąco”. Wedle innej, równie sławnej wersji, tuż przed śmiercią zażartował z samego siebie i z rzymskiego zwyczaju pośmiertnego ubóstwiania władców: „Biada mi, chyba staję się bogiem”. Obie wersje — jedna o żołnierskiej godności, druga o jego darze dystansu do samego siebie — dobrze streszczają charakter człowieka, który w roku 69 wyprowadził R...