Teren, na którym dziś znajduje się Casino Nobile, był pierwotnie winnicą. W 1580 roku przeszedł w ręce rodu Borghese, ale dopiero wraz z wyborem Camilla Borghesego na papieża, Pawła V (1605–1621), rozpoczął się proces przekształcania go w monumentalny kompleks parkowo‑pałacowy. Rodzina papieska, korzystając z przywilejów i wpływów, nabywała kolejne działki i budowle – niekiedy jako „darowizny” wymuszone polityczną presją. Architekt Flaminio Ponzo otrzymał zadanie stworzenia rozległego założenia ogrodowego z reprezentacyjną budowlą, która miała stać się miejscem dla ekspozycji rosnącej kolekcji sztuki kardynała Scipione Borghesego. Zaprojektowane przez niego ogrody all’italiana stanowiły ucieleśnienie renesansowej i barokowej idei panowania człowieka nad naturą. Geometrycznie poprowadzone aleje, żywopłoty ciągnące się kilometrami, pergole z posągami, fontanny i rzeźby tworzyły scenerię, w której sztuka i natura współistniały w harmonii, ale też w napięciu – jako wyraz ludzkiej ambicji i potrzeby reprezentacji.

Po śmierci Ponza prace kontynuował flamandzki architekt Jan van Santen, znany jako Giovanni Vasanzio. To on nadał Casino Nobile charakter, który do dziś decyduje o jego wyjątkowości. Fasady budynku zostały pokryte płaskorzeźbami, posągami i popiersiami – głównie antycznymi, pozyskiwanymi przez Scipione Borghesego z wykopalisk, drogą zakupów, a czasem konfiskat.

W ten sposób willa stała się nie tylko rezydencją, ale także pierwszym nowożytnym pałacem muzeum, w którym architektura stanowiła integralną część ekspozycji. Prowadzące do wejścia dwubiegowe schody tworzyły teatralne proscenium, a taras pierwszego piętra służył jako podium dla waz i rzeźb. Była to architektura, która miała zachwycać, imponować i potwierdzać status rodu jako jednego z najpotężniejszych w Rzymie.

Pierwotnie Casino Nobile mieściło przede wszystkim kolekcję rzeźby antycznej i nowożytnej. Obrazy znajdowały się głównie w pałacu miejskim Borghese.

Scipione Borghese, jeden z najważniejszych kolekcjonerów epoki, gromadził dzieła z niezwykłą determinacją. Jego zbiory obejmowały zarówno antyki, jak i współczesne rzeźby, w tym prace młodego Gianlorenza Berniniego. To właśnie tutaj trafiły takie jego arcydzieła, jak Apollo i Dafne, Dawid czy Porwanie Prozerpiny. Willa była więc nie tylko rezydencją, ale także laboratorium artystycznym, w którym rodziły się nowe formy barokowej ekspresji. Pierwotna, siedemnastowieczna dekoracja wnętrz przetrwała w niewielkiej części – wyjątkiem są freski Claude’a Derueta w prywatnej kaplicy kardynała. Ale to właśnie w tym okresie ukształtował się charakter willi jako miejsca przeznaczonego do kontemplacji sztuki. Oryginalny wystrój zachowały także wnętrza na czwartym piętrze, które pozwalają sobie wyobrazić skalę późniejszych przekształceń. A były one znaczące.

Pod koniec XVIII wieku Casino Nobile przeszło gruntowną przebudowę w duchu klasycyzmu z elementami rokoka. Wnętrza ozdobiono nowymi stiukami, freskami i marmurowymi posadzkami. Każdej sali nadano nazwę odpowiadającą eksponowanym w niej dziełom, co było nowatorskim rozwiązaniem muzealnym. I tak Sala Apolla, ozdobiona freskami przedstawiającymi dzieje tego boga, bezpośrednio korespondowała z rzeźbą Berniniego Apollo i Dafne. W Sali Hermafrodyty, w której znajdował się Śpiący Hermafrodyta, umieszczono malowidła ukazujące mit o Salmakis i Hermafrodycie. W ten sposób przestrzeń stawała się opowieścią – nie tylko miejscem ekspozycji, ale także interpretacji, rozwijanej dzięki świadomie wykreowanej grze pomiędzy malarstwem i rzeźbą, typowej dla barokowej, a potem klasycystycznej narracji wizualnej.

Początek XIX wieku przyniósł jednak dramatyczne zmiany. Po wkroczeniu do Rzymu Napoleon Bonaparte najpierw umocnił więzi z rodem Borghese, aranżując małżeństwo swojej siostry Paoliny z Camillem Borghese, a następnie w 1809 roku skonfiskował znaczną część rodowej kolekcji. Wiele dzieł – głównie antycznych – trafiło do Luwru, a część z nich nigdy nie została zwrócona.

Łupem padły również rzeźby zdobiące fasadę willi. Jednocześnie kolekcja została wzbogacona o jedno z najważniejszych dzieł klasycyzmu. Jest nim rzeźba Paolina Borghese jako Wenus Zwycięska autorstwa Antonia Canovy. Posąg, zamówiony przez Camilla Borghese, stał się ikoną nowej epoki i jednym z najcenniejszych obiektów Casino Nobile.

W XIX i XX wieku willa stopniowo przekształcała się w muzeum publiczne. Jej wyjątkowy charakter – połączenie architektury, ogrodów i kolekcji – sprawił, że stała się jednym z najważniejszych ośrodków kultury w Rzymie. Dziś Galleria Borghese jest instytucją o światowej renomie, a Casino Nobile – jej sercem.

To przestrzeń, w której można prześledzić historię sztuki od antyku po barok, od klasycyzmu po romantyzm. To manifest – ambicji rodu Borghese, potęgi papieskiego nepotyzmu, pasji kolekcjonerskiej Scipione Borghesego, a także zmieniających się gustów i idei estetycznych.